BÖLÜM 12 / 20
11. Hangi filtrasyon türü size uygun?
Bu bölümü dinle
Fatih Yıldırım
Size uygun filtrasyonu seçmenin ilk adımı, suyunuzda neler bulunduğunu bilmektir. Tat, koku, klor ve belirli organik maddeler için aktif karbon değerlendirilebilir. Mikrobiyal bir sorun varsa uygun ön arıtmayla birlikte UV gibi bir dezenfeksiyon aşaması düşünülebilir. Florür gibi çözünmüş iyonların azaltılması içinse florüre uygun adsorpsiyon ortamı veya ters ozmoz gerekir. Birden fazla sorun bulunduğunda farklı teknolojileri birleştiren cihazlar daha kapsamlı çözüm sunabilir. Böyle bir sistemin değeri, aşama sayısından çok bu aşamaların suyun gerçek ihtiyacını karşılamasında yatar.
Özellikle kloraminle dezenfekte edilen bir şebekede veya florürün azaltılmasının istendiği bir suda, cihazın bu hedef için uygun olduğundan emin olunmalıdır. Sıradan bir tat ve koku filtresinin kloramini ya da florürü de aynı ölçüde azaltacağı varsayılamaz. Seçilecek kartuşun ve sistemin bu maddelere yönelik performansı ayrıca belirtilmiş olmalıdır.
Sürahiler
Sürahi tipi filtreler, özellikle apartmanda yaşayanlar ve tesisata müdahale etmek istemeyenler için ekonomik ve kolay bir seçenektir. Çoğunda aktif karbon bulunur; bazı modeller buna iyon değiştirici veya başka filtre ortamları ekleyerek çok aşamalı işlem sağlar. Ancak kompakt bir kartuşun azaltabileceği maddeler ve kapasitesi sınırlıdır. Sürahi, en çok hangi maddeyi azaltmak için üretildiyse o amaçla değerlendirilmelidir.
Musluğa monte edilen filtreler
Musluğa bağlanan filtreler, suyu ayrı bir hazneye doldurmadan kullanabilmek açısından pratiktir. Genellikle aktif karbonla çalışır; modele göre parçacık tutma, belirli metalleri azaltma veya ek filtre ortamları gibi özellikler içerebilir. Muslukla uyum, günlük kullanım miktarı ve kartuş değiştirme kolaylığı seçimde dikkate alınabilir.
Tezgâh üstü üniteler
Tezgâh üstü sistemler, daha geniş kartuşlara ve çok aşamalı arıtmaya yer verebildikleri için farklı kirleticileri birlikte hedefleyebilir. Bazı ürünlerde mineral ekleyen veya “suyun yapısını iyileştirdiği” ileri sürülen aşamalar da bulunur. Bu ikinci gruba daha iyi hidrasyon, hücresel sağlığı destekleme ve enerji artışı gibi yararlar atfedilir; ancak bu vaatler, belirli bir kirleticinin azaltılmasıyla aynı türde doğrulanmış performans değildir. Mineral katkısı ise suya gerçekten hangi iyonların, ne miktarda geçtiği üzerinden değerlendirilebilir. Royal Green Lux Plus, bu bölümde anılan ve uygun kurulumla tezgâh üstünde de kullanılabilen örneklerdendir. Kullanılmış kartuşların geri alınması veya geri dönüştürülmesi, ayrıca değerlendirilebilecek çevresel bir hizmettir; böyle bir programın kapsamı ilgili üretici ya da satıcıdan öğrenilmelidir.
Tezgâh altı üniteler
Tezgâh altı sistemler tesisata bağlanır ve çoğu zaman profesyonel kurulum gerektirir. Dolap içindeki alan, depolama tankı ve ayrı içme suyu musluğu gibi ayrıntılar kurulumdan önce değerlendirilmelidir. Bu sistemler de çeşitli kirleticileri hedefleyen birden fazla aşama içerebilir. Royal Green Lux Plus mutfak su arıtma cihazı, 2020 tarihli tanıtımlarda yer alan örneklerden biridir. Model, NSF’nin NSF/ANSI 58 kapsamındaki listesinde toplam çözünmüş katı madde (TDS) azaltımı için yer almaktadır. Bu sertifika, ilgili modelin tanımlanmış test ve performans kapsamını gösterir.
Tüm ev sistemleri
Ana giriş hattına kurulan tüm ev sistemleri, yalnız mutfak musluğuna değil evin tamamına hizmet eder. Bu nedenle yaygın tortu, demir veya sertlik gibi bir sorunda güçlü bir seçenek olabilir. Hangi arıtma aşamalarının gerekli olduğu, evin su tüketimi ve giriş suyunun niteliğiyle birlikte belirlenmelidir. Sistemin en sık gözden kaçan yönü bakımdır: filtrelerin zamanında değiştirilmesi, uygun debinin korunması ve sistemin düzenli kontrolü, kurulum kadar önemlidir.
Duş filtreleri
Uzun ve sıcak duşlarda bazı uçucu maddeler sudan havaya geçebilir; bu maddelere solunum ve cilt yoluyla maruziyet, içme yoluna eklenir. Bunun her su ve her kimyasal için içmeden daha yüksek olduğu söylenemez. Duş filtresi seçerken de kapsamı ayırmak gerekir: birçok ürün öncelikle serbest kloru azaltmayı hedefler; bütün dezenfeksiyon yan ürünlerini gidermez. Kloraminin azaltılması daha farklı koşullar ister. C vitamini, kloru ve kloramini kimyasal olarak etkisizleştirebilir; fakat bunu sağlayan tek yöntem değildir. Uygun karbon ortamı ve yeterli temas süresi de kloramin gideriminde kullanılabilir.
Banyo filtreleri
Yirmi dakikalık sıcak bir banyo, suyla uzun süreli temas demektir; alınan kimyasal miktarı ise yalnız süreye değil, sudaki maddeye ve derişimine de bağlıdır. Küvette kloru azaltmak için kullanılan seçeneklerden biri askorbik asit, yani C vitaminidir. “1.000 mg C vitamini 100 galon suyu klorsuzlaştırır” örneği, başlangıç kloru bilinmeden bir reçete olarak uygulanamaz. Hesabı somutlaştırırsak: 100 ABD galonu yaklaşık 379 litredir; suda 1 mg/L klor varsa yaklaşık 379 mg klor bulunur. Her 1 mg klor için yaklaşık 2,48 mg askorbik asit gereksinimiyle, kuramsal miktar yaklaşık 940 mg olur. Başlangıç kloru, tabletin gerçek içeriği ve suyun diğer özellikleri değişirse gereken miktar da değişir. Bu nedenle klor azaltımı için hazırlanmış ürünün kullanım talimatı esas alınmalıdır. Klorun azaltılması hassas kişilerde banyo konforunu iyileştirebilir; cilt, saç ve tırnakta herkese aynı yararı garanti etmez. Bu işlem tek kullanımlık küvet banyosu içindir; ortak kullanılan havuz veya jakuzinin dezenfektanını ortadan kaldırma yöntemi değildir.
Crystal Ball veya Bath Ball adıyla satılan banyo ürünleri de klor azaltımı için geliştirilmiştir. Örneğin Rainshow’r Crystal Ball Bath 3000’de, musluğa asılabilen ve küvet suyunun içinde hareket ettirilen bir muhafaza bulunur. KDF Formula 73 içeren değiştirilebilir ortamın tanıtımında, serbest klorun yüzde 90 veya daha fazlasının azaltılabildiği belirtilir; bu oran bir ürün beyanıdır. Yaklaşık 200 banyo ya da bir yıllık değişim aralığı verilen modeller vardır. Bazı tanıtımlarda kuvars kristallerine de yer verilir; fakat kuvars, kalsiyum ve magnezyumu gideren bir iyon değiştirici gibi suyu yumuşatmaz. Küvet için tasarlanan bu ürünlerle, sürekli devridaim yapan jakuzi ve spa sistemlerinin ihtiyacı birbirinden farklıdır. Çevrimiçi satılan bir model seçilirken kullanım alanı ve değiştirilebilir dolgu özelliği birlikte incelenmelidir.