5. Nitratlar ve nitritler

Nitrat (NO₃⁻) ve nitrit (NO₂⁻), azot ve oksijen içeren negatif yüklü iyonlardır. Özellikle nitratın suda yüksek çözünürlüğü ve toprağa görece az tutunması, yer altı sularına taşınmasını kolaylaştırır. Tarımsal gübreleme, yoğun yerleşim, atık su ve benzeri kaynaklar düzeyleri yükseltebilir. Saptanan miktar, kaynağın yeri kadar toprağın ve suyun koşullarını da yansıtır; nitratın varlığı tek başına kirliliğin çok yeni veya hemen yakın olduğunu göstermez.

Nitrat ve Nitritin Sağlık Üzerindeki Etkileri

İçme suyundaki yüksek nitrat düzeyi, özellikle bebekler için önem taşır. Nitratın nitrite dönüşmesi, hemoglobinin oksijen taşıma işlevini bozabilen methemoglobin oluşumunu artırabilir. Nefes darlığı ve ciltte mavimsi renk görülebilir. Bu belirtiler, yalnız suyun değiştirilmesiyle geçiştirilecek bir durum değildir; acil tıbbi değerlendirme gerektirir.

Nitrat ve Nitritin Sudan Uzaklaştırılması

EPA’nın içme suyu arıtımında tanımladığı nitrat giderim seçenekleri arasında iyon değişimi ve ters ozmoz bulunur:

• İyon değişimi: İşletme mantığı su yumuşatmaya benzer; ancak nitrat ve nitrit negatif yüklü olduğu için uygun anyon değiştirici reçine kullanılır. Kalsiyum ve magnezyumu tutan sıradan katyonik yumuşatıcı, nitrat filtresinin yerine geçmez.
• Ters ozmoz: Basınç altında çalışan uygun bir membran, nitrat ve nitrit iyonlarını ürün suyundan ayırabilir. Gerçek azaltım, membran özelliklerine ve çalışma koşullarına bağlıdır.

İyon değişimi ve RO, uygun tasarım ve bakım altında nitrat kaynaklı riski azaltabilir. Kaynatma ise nitratı uzaklaştırmaz; su buharlaştıkça kalan sudaki derişim artabilir. Bu nedenle mikrobiyolojik sorunlarda kullanılan kaynatma, nitrat gideriminin yerine geçmez.