6. Sert su mineralleri

Kalsiyum ve magnezyum, hem sertliğe katkı sağlayan hem de insan beslenmesinde gerekli olan minerallerdir. İçme suyundaki çözünmüş iyonları vücut kullanabilir. Sertliğin kalsiyum karbonat eşdeğeriyle ifade edilmesi, suda yalnız katı kalsiyum karbonat bulunduğunu göstermez. Magnezyumun da bütün sert sularda magnezyum oksit biçiminde ve biyolojik olarak kullanılamaz olduğu söylenemez. Suyun ısıtılmasıyla oluşan kireç ile mineral iyonlarının vücuttaki işlevleri ayrı süreçlerdir.

Sert Su Minerallerinin Etkileri

Sertlik tuzlarının birikmesi musluk ve boruları daraltabilir, su ısıtıcılarında ısı aktarımını azaltabilir ve ekipmanların ömrünü kısaltabilir. Bu teknik sorunlar, borudaki kireçlenmenin insan vücudunda aynı şekilde gerçekleştiğini göstermez. Sağlık değerlendirmesinde suyun toplam bileşimi ve kişinin gereksinimleri; tesisat değerlendirmesinde ise çökelme ve korozyon koşulları ele alınır.

Sert Su Minerallerinin Sudan Uzaklaştırılması

Sertlikle ilgili uygulamalar iki amaca yönelebilir: Kalsiyum ve magnezyumu sudan ayırmak ya da mineraller suda kalırken yüzeydeki birikimi azaltmaya çalışmak. İyon değişimi ve RO ilk gruptadır; bazı şartlandırıcılar ikinci amaçla kullanılır.

Sertlik sorununun giderilmesinde, suyun özelliklerine ve kullanım amacına uygun yumuşatma veya arıtma sistemi seçilir. Sıradan tortu ve karbon filtreleri, çözünmüş kalsiyum ve magnezyumun uzaklaştırılmasında iyon değişimli bir yumuşatıcının işlevini üstlenmez.

İyon Değişimli Su Yumuşatıcıları

İyon değişimli yumuşatıcı, sudaki kalsiyum ve magnezyumu reçinede tutar; bunların yerine sodyum iyonları verir. Böylece kireç oluşumu azalır ve ısıtıcılar korunur. Yumuşatılmış su kendiliğinden içilemez hâle gelmez; ancak sodyum içeriği artar. Artışın miktarını, giderilen sertlik belirler. Sodyumu sınırlandırması gerekenler için, içme ve yemek hazırlama musluğuna yumuşatılmamış uygun su vermek bir seçenektir. Yalnız sıcak su hattını yumuşatıp soğuk içme suyu hattını ayırmak da uygulanabilir tesisat düzenlerinden biridir.

Geleneksel Su Yumuşatıcıların Sorunları

• Tuz ve atık su: Rejenerasyonda kullanılan tuz, tutulan kalsiyum ve magnezyumla birlikte yoğun bir atık akımına geçer. Çok sayıda cihazın tuz yükü, atık suyun yeniden kullanımında ve alıcı ortamda sorun oluşturabilir. Tüketim; cihaz verimine, sertliğe ve rejenerasyon sıklığına bağlıdır.
• Potasyum klorür seçeneği: Uygun bazı yumuşatıcılarda sodyum klorür yerine potasyum klorür kullanılabilir; arıtma tedarikçilerinden sağlanabilen bu seçenek suya sodyum yerine potasyum verir. Rejenerasyonun klorür yükü ise devam eder. Potasyum alımını sınırlandırması gereken kişilerde bu suyun tüketimi ayrıca değerlendirilir. Cilt üzerindeki olası farklar, tuz değişiminin kanıtlanmış genel bir sağlık yararı olarak sunulmamalıdır.

Manyetik Su Şartlandırıcılar

Evsel ve ticari pazarda sunulan manyetik şartlandırıcılar, kireç birikimini azaltmayı amaçlar. DOE’nin 1998 raporu, ticari–endüstriyel sistemlerde bazı kimyasal işlemlere alternatiflik potansiyelini ele alır; ev tipi cihazları incelemez ve üretici performanslarını bağımsız doğrulamaz.

Manyetik Su Şartlandırıcıların Avantajları

• Yatırım ve montaj: Borunun dışına bağlanan kalıcı mıknatıslı modeller, hat içi üniteler ve elektrikli modeller vardır. Dıştan montajda ana hat kesilmeyebilir. İlk yatırımın yumuşatıcıdan düşük olması, model ve ölçeğe bağlıdır.
• İşletme: Rejenerasyon tuzu gerektirmemeleri tuz tüketimini ve deşarjı azaltabilir. Bakım yükü düşebilir; modele göre bağlantı, yüzey veya elektrot kontrolü sürer. Bu avantajlar, suya ayrıca sağlık yararı kazandırıldığını göstermez.
• Fiziksel çalışma mekanizması:
• Manyetik alan, suyla birlikte hareket eden yüklü iyonlarla etkileşir.
• Alan, iyonların hareket yönünü etkileyebilir; önerilen mekanizmada iyon karşılaşmaları ve kristalleşme davranışı değişir.
• Amaç, yüzeye sıkıca yapışan kireç yerine, su içinde daha kolay taşınabilen bir çökelti oluşmasıdır.

Mineraller sudan ayrılmaz. Birikim azaldığında ısı aktarımı korunabilir, ısıtma–soğutma ve temizlik giderleri düşebilir. Lavabo ve küvetin kolay temizlenmesi beklenen kullanım yararlarındandır. Banyo sonrası cilt hissi ise ayrı bir gözlemdir; raporda klinik yarar olarak incelenmemiştir.

Ters Ozmoz

RO, kalsiyum ve magnezyumu azaltır; nominal membran tablosunda bu mineraller için %95–98 aralığı verilir. Bütün evde yalnız kireç kontrolü için RO kullanmak, yumuşatmaya göre daha kapsamlı bir düzenek gerektirir. Sertlik tuzları membranda birikebildiğinden, uygun ön arıtma akıyı ve membran ömrünü korur.

Sert Su ve Ters Ozmoz Kombinasyonu

Kuyu suyu gibi sert kaynaklardan yararlanan evlerde yumuşatma ve RO birlikte kullanılabilir. Önce sertliğin iyon değişimiyle azaltılması, ardından uygun RO arıtması, membranda birikimi sınırlandırabilir ve cihazın ömrünü koruyabilir. Manyetik şartlandırıcılar mineralleri sudan ayırmadığından, bu düzenekte iyon değişimli yumuşatıcıyla otomatik olarak eş tutulmaz.