BİLGİYE AÇIK ERİŞİM · BAĞIMSIZ DİJİTAL YAYINCILIK
suhijyeniDİJİTAL YAYINLAR
← Kitaba dön%0
Okuma araçları

Okuma ayarları

BÖLÜM 4 / 20

3. Ağır metaller

Bu bölümü dinle

Fatih Yıldırım

Kurşun, cıva, alüminyum, kadmiyum ve arsenik, içme suyu incelemelerinde ele alınan önemli elementlerdir. Arsenik bir yarı metal, alüminyum ise hafif metaldir. Sağlık etkisini kimyasal biçim ve maruziyet miktarı belirler. Aşağıdaki RO yüzdeleri, Crystal Quest’in nominal membran tablosundan alınmış başvuru aralıklarıdır; su kimyası, sıcaklık ve çalışma koşullarına bağlıdır. Bunlar belirli bir cihazın sertifikalı çıkış suyu garantisiyle karıştırılmamalıdır.

Alüminyum

İçme suyundaki alüminyum doğal kaynaklardan gelebilir; arıtma tesislerinde koagülant olarak kullanılan alüminyum sülfat ve diğer alüminyum tuzları da kalıntı bırakabilir. Bu maddeler, ince parçacıkları bir araya getirip uzaklaştırmaya yardım eder. Alüminyumun çözünürlüğü pH’a ve kimyasal biçimine bağlıdır. İyi ayarlanmış koagülasyon ve filtrasyon, arıtılmış sudaki kalıntıyı azaltır.

  • Ters ozmoz: Alüminyum iyonları için üreticinin nominal tablosunda %97–98 azaltım aralığı verilir.
  • Damıtma: Su buharı yeniden yoğunlaştırılırken uçucu olmayan alüminyum bileşikleri kaynatma haznesinde kalır. Sonucu, sıvı damlacıklarının ürün suyuna taşınmasını önleyen tasarım ve cihazın temizliği etkiler.

Arsenik

Arsenik, doğal kayaçlardan suya geçebilen bir yarı metaldir. Arsenik ve bileşikleri, pestisitlerde ve bazı metal alaşımlarında da kullanılmıştır. Madencilik, metalürji ve tarım alanlarından gelen akış, su kaynaklarına ek yük getirebilir. İnorganik arsenik, uzun süreli maruziyette kanser dâhil ciddi sağlık sorunlarıyla ilişkilidir. Gideriminde, sudaki arsenik türü ile suyun diğer kimyasal özellikleri önem taşır.

  • Adsorpsiyon ve özel karbon ortamları: Arsenik tutmak üzere geliştirilmiş adsorbanlar veya bunları içeren karbon blokları kullanılabilir. NSF, WQA ya da IAPMO sertifikasında arsenik azaltımı, arsenik türü ve izin verilen giriş düzeyi birlikte belirtilmelidir. Sıradan karbonun tat–koku giderimi bu işlevin yerine geçmez.
  • Ters ozmoz: Uygun membranlarla arsenikte %90’ın üzerinde azaltım sağlanabilir. EPA’nın değerlendirdiği belirli tek geçişli uygulamalarda As(V) için %97’nin, As(III) için %92’nin üzerinde giderim bildirilmiştir. Sonuç, arsenik türüne ve işletme koşullarına bağlıdır.
  • Damıtma: Uçucu olmayan arsenik bileşiklerini ayırır. Pure Water’ın damıtıcı ve karbon son filtre birleşimi için yayımladığı laboratuvar sonuçlarında %99,9’dan fazla arsenik azaltımı bildirilmiştir. Bu değer, açıklanan düzeneğin laboratuvar sonucudur.

Kadmiyum

Kadmiyum, galvanizli tesisat malzemelerinin bozulması, endüstriyel atıklar veya gübre kaynaklı kirlilikle suya karışabilir. Kaynak suyu kadar, suyun geçtiği malzemeler ve korozyon koşulları da değerlendirilir.

  • Ters ozmoz: Kadmiyum iyonları için nominal azaltım aralığı %95–98’dir.

Kurşun

Kurşun, beyin ve sinir sistemi, böbrekler ve kan yapımı üzerinde ciddi etkiler oluşturabilen toksik bir metaldir. Çocukların gelişen sinir sistemi özellikle duyarlıdır. İçme suyundaki kurşun, kurşunlu boruların, bakır boruları birleştiren eski kurşun lehimlerinin ve bazı armatürlerin korozyonundan kaynaklanabilir. Kloramine geçiş gibi su kimyasını değiştiren işlemler de bazı sistemlerde borulardan kurşun salımını artırabilir.

  • Özel aktif karbon filtreleri: Kurşun azaltımı için geliştirilmiş ve bu iddiası doğrulanmış filtreler kullanılabilir. Yalnız klor tadını gideren sıradan bir karbon kartuşunun kurşunu da aynı biçimde tutması beklenmez.
  • Ters ozmoz: Kurşun için üreticinin nominal azaltım aralığı %96–98’dir.
  • Damıtma: Uçucu olmayan kurşun bileşiklerini kaynatma haznesinde bırakarak ürün suyundan ayırır. Damlacık taşınmasının ve yeniden kirlenmenin önlenmesi, arıtılmış suyun niteliğini korur.

Cıva

Cıvanın çevredeki davranışı, bulunduğu kimyasal türe bağlıdır. Elementel cıva, suya veya toprağa salındığında buharlaşabilir; çözünmüş inorganik cıva bileşikleri ve organik cıva türleri ise farklı özellikler gösterir. Arıtma seçiminde bu ayrım önemlidir.

  • Aktif karbon: Uygun karbon ortamları cıva azaltımında kullanılabilir. Giderim, cıvanın kimyasal türüne, karbonun özelliklerine ve temas koşullarına bağlıdır.
  • Ters ozmoz: Çözünmüş cıva için nominal azaltım aralığı %95–97’dir.

Metallerin Sudan Uzaklaştırılması

Ters ozmoz ve damıtma, birçok çözünmüş metalin azaltılmasında kullanılabilir. Aktif karbonun rolü ise hedef maddeye ve filtrenin içerdiği özel ortama bağlıdır; kurşun veya arsenik için doğrulanmış bir ürün, yalnız tat–koku filtresiyle aynı değildir. Arsenikte kimyasal tür, cıvada uçuculuk ve tür dağılımı, seçilecek yöntemin sonucunu değiştirir.