Terimler sözlüğü

Adsorpsiyon

Bir maddenin başka bir malzemenin yüzeyinde tutulmasıdır. Aktif karbonla bazı organik maddelerin uzaklaştırılması bu mekanizmadan yararlanır. Adsorpsiyon, bütün çözünmüş iyonların uzaklaştırılması veya mikroorganizmaların güvenilir biçimde etkisizleştirilmesi anlamına gelmez. Hangi maddenin, hangi koşulda tutulduğu ayrıca değerlendirilir. [2]

İlgili sayfalar: 154 · 176

Akreditasyon

Bir laboratuvarın veya uygunluk değerlendirme kuruluşunun belirli faaliyetleri yapma yeterliliğinin yetkili bir kuruluş tarafından tanınmasıdır. Laboratuvarın akredite olması, sunduğu her analizin aynı kapsamda olduğu anlamına gelmez. Parametre, yöntem ve numune türünün ilgili kapsamda bulunup bulunmadığı kontrol edilir. [57]

İlgili sayfalar: 176 · 190 · 211

Aktif karbon

Gözenekli yapısı ve yüzey özellikleri nedeniyle bazı maddeleri adsorplayabilen arıtma malzemesidir. Tat ve koku kontrolünde veya belirli organik kirleticilerin azaltılmasında kullanılabilir. Kalsiyum ve magnezyum gibi iyonların giderimi, sırf malzemenin aktif karbon olarak adlandırılmasından çıkarılamaz. Temas süresi ve kullanım koşulları önemlidir. [2]

İlgili sayfalar: 154 · 176

Alım

Bir maddenin ağız yoluyla veya tanımlanmış başka bir yolla vücuda alınan miktarıdır. Bu kitapta su kaynaklı günlük mineral alımı çoğunlukla derişim ile tüketilen hacmin çarpımıyla hesaplanır. Alım, emilim değildir; alınan miktarın tamamının dolaşıma geçtiği veya dokularda kaldığı varsayılamaz. [1]

İlgili sayfalar: 17 · 24 · 222

Alkalinite

Suyun eklenen asidi nötrleştirme kapasitesini anlatan ölçülebilir bir özelliktir. Birçok doğal suda bikarbonat önemli katkı sağlar. Alkalinite, pH ile aynı büyüklük değildir: iki su aynı pH'a sahipken farklı alkalinite gösterebilir. Birimler ve hangi eşdeğer madde üzerinden raporlandığı korunmalıdır. [14]

İlgili sayfalar: 11 · 63 · 168

Alkalin su

Genellikle pH'ı nötr noktanın üzerinde olan sular için kullanılan ifadedir. Tek başına belirli bir kalsiyum, magnezyum veya alkalinite düzeyi tanımlamaz. Suyun pH'ından insan kanının pH'ını kalıcı biçimde değiştireceği veya hastalıkları tedavi edeceği sonucu çıkarılamaz. [1; 2]

İlgili sayfalar: 63 · 198

Anyon

Net elektrik yükü negatif olan iyondur. Klorür, bikarbonat ve sülfat sudaki yaygın örneklerdir. İyon değişimi veya yük dengesi hesaplarında anyonların hem mol miktarı hem yük sayısı dikkate alınır. “Mineral” sözcüğü yalnız kalsiyum ve magnezyum katyonlarıyla sınırlandırılmamalıdır. [2]

İlgili sayfalar: 11 · 161 · 243

Arka plan alımı

İncelenen su veya müdahale dışında kalan kaynaklardan alınan miktardır. Besinler, başka içecekler ve uygun durumda takviyeler bu toplama girebilir. Aynı sudan gelen ek miktarın toplam alımdaki payı, arka plan alımına göre değişir. Bu nedenle su katkısı bütün kişiler için sabit yüzdeyle anlatılamaz. [1]

İlgili sayfalar: 17 · 222

Arka plan düzeltmesi

Bir ölçümde hedeflenen katkıyı ayırmak için başlangıçta veya karşılaştırma koşulunda bulunan miktarın dikkate alınmasıdır. Mineral filtresinde net salım, uygun eşleştirilmiş giriş ve çıkış sonuçlarının farkıyla hesaplanabilir. Başlangıç derişimi değişiyorsa yalnız çıkış değerlerini karşılaştırmak filtre katkısını yanlış gösterebilir. [55]

İlgili sayfalar: 176 · 254

Asit–baz dengesi

Vücut sıvılarının asitlik durumunun fizyolojik mekanizmalarla düzenlenmesidir. Beslenme, metabolizma, solunum ve böbrek işlevi bu değerlendirmede yer alır. İçilen suyun pH'ı, kanın pH'ının doğrudan kopyası değildir. Klinik asit–baz bozukluğu, ev tipi su ölçeriyle tanınamaz. [15; 34]

İlgili sayfalar: 63 · 104

Atomik ağırlık

Elementin atomlarının göreli kütlesini ifade eden büyüklüktür. Bu kitapta element miktarlarını mol ve eşdeğer miktarlara çevirmek için uygun standart değerler kullanılır. Tuzun toplam kütlesiyle içindeki element kütlesi aynı değildir; hesapta kimyasal formül ve varsa kristal suyu da dikkate alınır. [63]

İlgili sayfalar: 161 · 243

Baskın iyon

Bir suyun bileşimini veya belirli bir kimyasal özelliğini açıklarken önemli paya sahip iyondur. Hangi ölçüte göre baskın olduğu belirtilmelidir: kütle derişimi, mol miktarı veya yük eşdeğeri farklı sıralamalar verebilir. Tek bir baskın iyon, suyun bütün güvenlik özelliklerini temsil etmez. [2]

İlgili sayfalar: 6 · 11 · 243

Belirsizlik bütçesi

Bir sonucun belirsizliğine katkıda bulunan bileşenlerin, modellerin ve varsayımların düzenli kaydıdır. Su kaynaklı alım hesabında derişim ölçümü kadar tüketim hacmindeki belirsizlik de önemli olabilir. Bileşenlerin bağımsızlığı otomatik varsayılmamalı; ortak etkiler varsa hesap buna göre kurulmalıdır. [55; 56]

İlgili sayfalar: 190 · 211

Besinsel referans değer

Sağlıklı nüfus gruplarında alımın değerlendirilmesi veya planlanması için kullanılan referans büyüklüklerin genel adıdır. Ortalama gereksinim, önerilen alım, yeterli alım ve üst düzey aynı anlama gelmez. Bu değerler, tek bir kişinin laboratuvar sonucu veya içme suyuna zorunlu derişim hedefi değildir. [11; 12]

İlgili sayfalar: 17 · 38 · 45

Bikarbonat

HCO₃⁻ biçimindeki anyondur. Birçok doğal suyun alkalinitesinde ve karbonat dengelerinde önemli rol oynar. Bikarbonat derişimi, kalsiyum derişimi veya toplam sertlikle özdeş değildir. Yeniden mineralizasyon işlemlerinde kullanılan yöntem, bikarbonat ve diğer iyonların birlikte nasıl değiştiğini belirler. [14; 67]

İlgili sayfalar: 11 · 63 · 168

Birleşik standart belirsizlik

Bir ölçüm modelindeki giriş belirsizliklerinin uygun biçimde birleştirilmesiyle bulunan standart belirsizliktir. Basit bağımsız çarpım modelinde duyarlılık katsayılarıyla ağırlıklandırılan varyanslar toplanabilir. Bu hesap, belirtilen model için geçerlidir; hesaplanmayan örnekleme etkilerini kendiliğinden kapsamaz. [56]

İlgili sayfalar: 190 · 254

Biyobelirteç

Bir biyolojik durumu, süreci veya yanıtı ölçmek için kullanılan göstergedir. Serum mineral derişimi veya belirli metabolik ölçümler örnek olabilir. Biyobelirteçte değişim, her zaman hastalık olaylarında veya yaşam kalitesinde anlamlı değişimle eşdeğer değildir. Sonuç türü, araştırmanın iddiasıyla birlikte okunur. [1; 4]

İlgili sayfalar: 30 · 84 · 140

Biyofilm

Bir yüzeye tutunmuş mikroorganizmaların ve oluşturdukları matriksin birlikte bulunduğu yapıdır. Su depoları, borular veya cihazların ıslak yüzeyleri bakımından önem taşıyabilir. Düşük TDS veya yüksek mineral içeriği tek başına biyofilm yokluğunu göstermez; güvenlik ve bakım koşulları ayrı değerlendirilir. [2]

İlgili sayfalar: 176 · 211 · 265

Biyoyararlanım

Alınan bir besin öğesinin emilim ve vücutta kullanılabilirlik bakımından değerlendirilmesini anlatır. Kimyasal biçim, tüketim koşulları ve kişinin fizyolojik durumu etkilidir. İki kaynağın aynı miktarda mineral içermesi, her koşulda aynı kullanılabilir miktarı sağladığı anlamına gelmez; araştırmada hangi aşamanın ölçüldüğü belirtilmelidir. [1; 7; 8]

İlgili sayfalar: 24 · 38 · 45

Boş yatak temas süresi

Temas yatağının toplam hacminin debiye bölünmesiyle hesaplanan nominal süredir; EBCT olarak da adlandırılır. Malzemenin kapladığı katı hacim bu tanımın içindedir. Gözeneklerdeki gerçek sıvı hacmine dayanan süreyle aynı değildir. Bir temas süresi hesabı, tek başına mineral salım performansı garantisi oluşturmaz. [2; 67]

İlgili sayfalar: 168 · 243 · 254

Böbrek taşı

İdrar yollarında belirli maddelerin kristalleşmesiyle oluşabilen katı yapıdır. Taşların bileşimi aynı değildir; kalsiyum oksalat ve ürik asit taşları aynı değerlendirmeye indirgenemez. İçme suyundaki kalsiyum, toplam beslenme ve idrar özellikleri birlikte incelenmeden tek başına neden olarak gösterilemez. [29; 31]

İlgili sayfalar: 97 · 104

Çapraz geçişli çalışma

Katılımcıların farklı dönemlerde birden fazla uygulamayı aldığı araştırma tasarımıdır. Uygulama sırası, arınma dönemi ve önceki uygulamanın sonraki döneme etkisi önemlidir. Aynı kişinin kendi karşılaştırmasına katkıda bulunması yararlı olabilir; fakat bütün sağlık soruları veya uzun süreli sonuçlar için uygun değildir. [7; 8]

İlgili sayfalar: 24 · 30

Çift sayım

Aynı katkının toplam içinde iki kez yer almasıdır. Bir yemeğin ölçülmüş toplam minerali hesaba katıldıktan sonra o yemeği hazırlayan suyun mineralinin yeniden eklenmesi buna örnektir. Hesabın bileşenlerden mi, son ürün ölçümünden mi kurulduğu baştan belirlenirse bu hata önlenebilir.

İlgili sayfalar: 222 · 285

Çökelme

Çözeltideki maddelerin koşulların değişmesiyle katı faz oluşturmasıdır. Kalsiyum karbonat çökelmesi çözünmüş kalsiyumu etkileyebilir. Çözünmüş miktarın azalması, elementin sistemden bütünüyle kaybolduğu anlamına gelmez; çökelti kapta kalabilir, uzaklaştırılabilir veya başka bir kısımla birlikte bulunabilir. [2; 67]

İlgili sayfalar: 168 · 243 · 285

Çözünmüş miktar

Belirli analiz ve ayırma koşulları altında sıvı fazda değerlendirilen madde miktarıdır. Çökelti veya askıda katıların dahil edildiği toplam analizle aynı sonuç olmak zorunda değildir. Bir rapordaki “çözünmüş” ve “toplam” tanımları, karşılaştırma yapılmadan önce kontrol edilmelidir. [62]

İlgili sayfalar: 190 · 211 · 285

Damıtma

Suyun buharlaştırılması ve buharın yoğunlaştırılması yoluyla ayırma yapılmasıdır. Birçok uçucu olmayan tuzun azaltılmasını sağlayabilir. Kaynatma ile aynı işlem değildir; kaynatılan su kapta tüketilirken damıtmada yoğunlaşan ayrı akım toplanır. Uçucu maddeler ve sonradan kirlenme gibi koşullar ayrıca değerlendirilir. [2; 65]

İlgili sayfalar: 154 · 198

Debi

Belirli bir kesitten birim zamanda geçen akış miktarıdır. Su uygulamalarında L/dakika veya m³/saat gibi birimlerle gösterilir. Mineral filtrelerinde temas süresini, membranlarda üretimi ve geri kazanım hesaplarını etkiler. Farklı zaman aralıklarında toplanan hacimler doğrudan aynı debi ölçümü sayılmaz. [69]

İlgili sayfalar: 154 · 233 · 243

Demineralizasyon

Suyun çözünmüş mineral bileşenlerinin önemli ölçüde azaltılmasıdır. Ters ozmoz, damıtma veya uygun iyon değişimi düzenleri bu amaçla kullanılabilir. İşlem adı, bütün maddelerin sıfırlandığını veya son suyun otomatik olarak içmeye uygun olduğunu göstermez. Gerçek sonuç analiz ve kullanım koşullarıyla tanımlanır. [1; 2]

İlgili sayfalar: 145 · 154

Derişim

Belirli miktar çözelti veya madde içinde bulunan bileşenin miktarıdır. İçme suyunda mineraller çoğunlukla mg/L ile raporlanır. Derişim ile günlük alım farklıdır: aynı derişimdeki sudan farklı hacimlerde içen kişiler farklı miktarlar alır. Buharlaşma, toplam miktar değişmeden derişimi değiştirebilir.

İlgili sayfalar: 11 · 17 · 285

Derişim kutuplaşması

Membran yüzeyi yakınındaki çözünmüş madde derişiminin ana akımdan farklılaşmasıdır. İşletme ve kütle aktarımı koşullarıyla ilişkilidir. Besleme tankındaki ölçüm, membran yüzeyindeki bütün yerel koşulları tek başına temsil etmez. Ürün performansı yorumlanırken üretici teknik modeli ve işletme verileri birlikte değerlendirilir. [69]

İlgili sayfalar: 154 · 233

Dezenfeksiyon

Patojen mikroorganizmaların oluşturduğu riski azaltmak amacıyla uygulanan etkisizleştirme işlemidir. Uygun yöntem, doz ve temas koşulları önemlidir. Dezenfeksiyon bütün kimyasal maddelerin veya minerallerin uzaklaştırılması demek değildir. Kimyasal açıdan güvensiz bir su, yalnız dezenfekte edildiği için güvenli kabul edilmez. [2; 72]

İlgili sayfalar: 154 · 265 · 285

Dış geçerlilik

Araştırma bulgusunun incelenen kişiler ve koşullar dışındaki durumlardaki uygulanabilirliğidir. Sağlıklı gençlerde kısa süreli emilim sonucunun böbrek hastalarında uzun dönem güvenliğe doğrudan taşınması bu sınırı aşabilir. Popülasyon, doz, süre ve sonuç türü bakımından benzerlik ayrıca değerlendirilir. [1]

İlgili sayfalar: 30 · 104 · 274

Doğal mineralli su

Doğal kaynağı, bileşimi ve izin verilen işlemleri bakımından ilgili düzenlemelerde tanımlanan su kategorisidir. Günlük dilde “mineral içeren her su” ile aynı hukuki anlamda kullanılmaz. Etiketteki kategori, suyun bütün kişilerde tedavi edici olduğu anlamına gelmez; bileşim ve uygunluk ayrıca incelenir. [58; 59]

İlgili sayfalar: 184

Doğruluk

Bir ölçümün uygun referans değere yakınlığıyla ilgili kavramdır. Bir cihazın birbirine çok yakın sonuçlar vermesi, bu sonuçların referansa yakın olduğunu tek başına göstermez. Sistematik sapma ile rastlantısal değişkenlik farklı sorunlardır. Kalibrasyon, kalite kontrol ve uygun yöntem birlikte önem taşır. [56; 62]

İlgili sayfalar: 190 · 211

Doz

Belirli bir süre veya koşul için alınan miktardır. Su derişiminin mg/L olarak verilmesi, günlük dozu tek başına belirtmez; tüketilen hacim de gerekir. Dozun vücut kütlesine göre ifade edildiği hesaplarda birim ayrıca değişir. Derişim, alım ve emilen doz birbirinin yerine kullanılmamalıdır. [1; 2]

İlgili sayfalar: 17 · 134 · 222

Duyarlılık analizi

Bir sonucun varsayımlar veya belirsiz girişler değiştiğinde ne kadar değiştiğinin incelenmesidir. Eksik izlem verileri, tüketim hacmi veya filtre salımının zamanla değişmesi için uygulanabilir. Amaç istenen sonucu seçmek değil, sonucun hangi koşullara bağlı olduğunu görünür kılmaktır. [55; 56]

İlgili sayfalar: 190 · 222 · 274

Ekolojik çalışma

Maruziyet ve sağlık sonucunu çoğunlukla topluluk veya coğrafi bölge düzeyinde karşılaştıran tasarımdır. Bireylerin gerçek su tüketimi ve diğer özellikleri ayrıntılı bilinmeyebilir. Bölgesel ilişki, her bireyde aynı ilişkinin bulunduğunu veya neden-sonuç bağını tek başına kanıtlamaz. [1]

İlgili sayfalar: 30 · 84 · 274

Elektriksel iletkenlik

Suyun elektrik akımını iletme özelliğinin ölçüsüdür. İyonların türü, miktarı ve sıcaklık sonucu etkiler. İletkenlikten TDS tahmini yapılırken kullanılan çarpan her su için aynı olmak zorunda değildir. Ölçüm, tek tek minerallerin derişimini veya mikrobiyolojik güvenliği doğrudan vermez. [54]

İlgili sayfalar: 11 · 190 · 233

Elektrolit

Çözeltide iyon oluşturarak elektrik iletimine katkı veren madde veya fizyolojik bağlamda ilgili iyonlar için kullanılan terimdir. Sodyum, potasyum ve klorür vücut sıvılarında önemlidir. “Elektrolit içerir” ifadesi, bir içeceğin miktar ve bileşim bakımından belirli bir tedaviye uygun olduğunu göstermez. [1]

İlgili sayfalar: 52 · 58 · 129

Emilim

Bir maddenin bağırsak içeriğinden vücut içine geçişidir. Emilim oranı ile alınan toplam miktar birlikte değerlendirilmelidir. Aynı yüzde emilim, farklı başlangıç miktarlarında farklı emilen dozlar oluşturur. Bir mineralin sudan emilebilmesi, bütün gereksinimin o sudan karşılandığı anlamına gelmez. [7; 8; 9]

İlgili sayfalar: 24 · 38 · 45

Eser element

Vücutta veya beslenmede çok küçük miktarlarda bulunan elementler için kullanılan genel terimdir. Küçük miktarda bulunmak otomatik olarak gerekli veya zararsız olmak demek değildir. Elementin fizyolojik işlevi, kimyasal biçimi, alım düzeyi ve fazla maruziyetin etkileri ayrı değerlendirilir. [1; 16; 17]

İlgili sayfalar: 69

Eşdeğer derişim

İyonun mol miktarı ile yük sayısını birlikte dikkate alan ifade biçimidir. Sertlik, alkalinite ve iyon dengesi hesaplarında kullanılır. mg/L değerleri farklı mol kütleli ve farklı yüklü iyonlar arasında doğrudan toplanarak yük dengesi kurulamaz; uygun dönüşümler gerekir. [63]

İlgili sayfalar: 11 · 161 · 243

Etki büyüklüğü

Karşılaştırılan koşullar arasındaki farkın büyüklüğünü anlatan ölçüdür. Ortalama farkı, risk oranı veya hız oranı gibi farklı biçimleri olabilir. p değeriyle aynı değildir. Yorum yapılırken ölçünün tanımı, karşılaştırmanın yönü, mutlak değerler ve belirsizlik aralığı birlikte verilmelidir. [1]

İlgili sayfalar: 30 · 274

Farkların farkı

Bir gruptaki önce–sonra değişimden karşılaştırma grubundaki aynı dönem değişiminin çıkarılmasıdır. Salt önce–sonra farkının ortak zaman eğilimlerinden ayrılmasına yardım edebilir. Nedensel yorum, uygun karşılaştırma ve eğilim varsayımlarına bağlıdır; işlemi yapmak bu varsayımların doğru olduğunu kanıtlamaz.

İlgili sayfalar: 265

Florozis

Gelişme dönemi ve maruziyet koşullarına bağlı olarak fazla florürle ilişkili değişiklikleri ifade eder. Dental ve iskelet florozisi aynı durum değildir. Diş minesindeki değişikliğin değerlendirilmesi ile uzun süreli yüksek maruziyetin iskelet üzerindeki etkileri ayrı ele alınmalıdır. [2; 43]

İlgili sayfalar: 134

Florür

Flor elementinin negatif yüklü iyon biçimidir. Su, besinler ve ağız bakım ürünleri gibi farklı kaynaklarla maruziyet oluşabilir. Yararlı ve istenmeyen etkiler değerlendirilirken toplam alım, yaş ve maruziyet biçimi ayrılır. Sudaki derişim tek başına bütün günlük maruziyeti göstermez. [2; 41; 42; 43]

İlgili sayfalar: 134

Genişletilmiş belirsizlik

Birleşik standart belirsizliğin seçilen kapsam faktörüyle çarpılmasıyla elde edilen aralıktır. Raporlarda sıklıkla U ile gösterilir. Kullanılan kapsam faktörü ve dayandığı koşullar açıklanmalıdır. Her “±” işareti otomatik olarak aynı güven düzeyini veya aynı tür belirsizliği temsil etmez. [56]

İlgili sayfalar: 190 · 254

Geri kazanım

Membran işleminde ürün suyunun besleme suyuna oranı gibi tanımlanmış bir akım oranıdır. Laboratuvar analizinde ise eklenen veya başlangıçta bulunan maddenin ne kadarının ölçülebildiğini anlatan başka bir anlamı olabilir. Hangi geri kazanımın kastedildiği belirtilmeden yüzdeler karşılaştırılmaz. [50; 69]

İlgili sayfalar: 154 · 233 · 285

Giderim yüzdesi

Belirli bir parametrenin başlangıca göre ne kadar azaldığını ifade eden hesap sonucudur. Derişime dayanan hesap, akımların toplam kütleleriyle kurulan hesapla aynı olmayabilir. Parametre adı, numune noktaları ve yöntem belirtilmelidir; TDS giderimi bütün kirleticilerin aynı yüzdeyle giderildiğini göstermez. [2; 69]

İlgili sayfalar: 154 · 233

Göreli risk

Bir gruptaki olay olasılığının karşılaştırma grubundaki olay olasılığına oranıdır. Olay hız oranı, odds oranı ve tehlike oranıyla özdeş değildir. Referans grubunun ters çevrilmesi oranı tersine çevirir; yüzdelik artış ve azalış sayıları bu nedenle aynı çıkmak zorunda değildir. [1]

İlgili sayfalar: 30 · 274

Gözlemsel araştırma

Araştırmacının maruziyeti deneysel olarak atamadan mevcut farklılıkları izlediği veya karşılaştırdığı araştırmadır. Gerçek yaşamı incelemesi değerli olabilir; ancak karıştırıcı etkenler ve maruziyet ölçüm hatası yorum sınırları oluşturur. Bir ilişkinin gözlenmesi, müdahaleyle aynı sonucun alınacağını tek başına göstermez. [1]

İlgili sayfalar: 30 · 84 · 274

Günlük mineral bütçesi

Belirli bir günde veya temsilî dönemde farklı kaynaklardan alınan mineral miktarlarının düzenli toplamıdır. Su derişimi, hacim, besin katkısı ve gerekiyorsa takviyeler ayrı kaydedilir. Bu hesap emilimi, vücut depolarını veya klinik eksikliği doğrudan ölçmez; eksik girdiler görünür tutulmalıdır. [1]

İlgili sayfalar: 17 · 222 · 285

Güven aralığı

Belirli istatistiksel yöntem ve varsayımlar altında bir tahminin duyarlılığını gösteren aralıktır. Dar aralık, sistematik yanlılığın bulunmadığını kanıtlamaz. Aralığın klinik açıdan önemli artış ve azalışları içerip içermediği değerlendirilmelidir. Sadece eşik değerini geçip geçmediğine bakmak bilgi kaybettirir. [1]

İlgili sayfalar: 30 · 274

HbA1c

Hemoglobinin glikozla ilişkili değişimini yansıtan ve diyabet değerlendirmesinde kullanılan ölçüdür. Bir müdahalede HbA1c'nin grup içi değişimiyle gruplar arası değişim farkı ayrı analizlerdir. İnsülin direnci göstergelerindeki değişim, HbA1c'de veya klinik sonuçlarda aynı yönde değişim olduğunu otomatik göstermez. [44; 45]

İlgili sayfalar: 140 · 274

Hiperkalsiüri

İdrarla kalsiyum atımının artmış olmasıdır; değerlendirme yöntemi ve klinik koşullar önemlidir. Tek başına içilen suyun sertliğinden tanınmaz. Taş hastalığında toplam beslenme, sodyum alımı, idrar hacmi ve diğer idrar özellikleriyle birlikte ele alınır; kalsiyum içeren bütün besinleri kesmekle eşdeğer bir öneri değildir. [29; 30; 31]

İlgili sayfalar: 97

Hipomagnezemi

Kandaki magnezyum derişiminin ilgili klinik referansa göre düşük olmasıdır. Serum ölçümü, vücuttaki bütün magnezyum depolarının doğrudan toplamı değildir. Belirtiler, ilaçlar, böbrek ve bağırsak işlevleri gibi koşullar birlikte değerlendirilir. Su etiketi veya tek başına kas krampı bu tanıyı koydurmaz. [4]

İlgili sayfalar: 45 · 104 · 129

Hiponatremi

Serum sodyum derişiminin düşük olmasıdır. Yalnız besinlerden az tuz alınmasıyla açıklanabilecek tek bir durum değildir; su dengesi ve klinik nedenler önemlidir. Özellikle fazla sıvı tüketiminin söz konusu olduğu koşullarda sırf suya mineral eklenmesi bütün riski ortadan kaldırmaz. [19]

İlgili sayfalar: 52 · 129

Homeostaz

Vücudun iç ortam özelliklerini belirli aralıklarda düzenleyen süreçlerin bütünüdür. Bağırsak emilimi, böbrekle atım, hormonlar ve doku depoları mineral dengesi bakımından birlikte çalışır. Bu düzenleme, her miktarın zararsız olduğu anlamına gelmez; hastalık ve aşırı alım koşullarında sınırlar değişebilir. [1; 15]

İlgili sayfalar: 24 · 38 · 45

İçme suyu güvenliği

Suyun amaçlanan tüketimde önemli sağlık riski oluşturmayacak biçimde sağlanması ve korunmasıdır. Kaynak, arıtma, depolama, dağıtım ve tüketim noktası birlikte değerlendirilir. Yalnız mineral içeriği, tat, berraklık veya tek bir analiz bütün güvenlik koşullarını temsil etmez. [2]

İlgili sayfalar: 1 · 176 · 265

İnsülin direnci

Dokuların insüline yanıtının azalmasıyla ilgili metabolik durumdur. Çeşitli ölçüm veya tahmin yöntemleri kullanılır; bunların klinik anlamı aynı değildir. Bir su müdahalesinin bir insülin direnci göstergesini değiştirmesi, diyabetin iyileştiğini veya tedavinin bırakılabileceğini göstermez. [44; 45]

İlgili sayfalar: 140 · 274

İyon değişimi

Sudaki iyonlarla katı malzemedeki iyonların yer değiştirmesine dayanan işlemdir. Sodyum çevrimli yumuşatmada kalsiyum ve magnezyum yerine sodyum geçer. Bu nedenle sertliğin azalması, toplam iyon miktarının aynı ölçüde azalması demek değildir. Kullanılan reçine ve çevrim hangi değişimin olacağını belirler. [2]

İlgili sayfalar: 161

İyon dengesi

Sudaki pozitif ve negatif yüklerin eşdeğer miktarlar üzerinden karşılaştırılmasıdır. Büyük uyumsuzluklar eksik analiz, yanlış birim veya başka bir veri sorusunu araştırmaya yöneltebilir. Uyumlu sonuç ise bütün tehlikelerin bulunmadığını kanıtlamaz; hesaplanan ana iyonların iç tutarlılığını değerlendirir. [63]

İlgili sayfalar: 190 · 243

İzlem kaybı

Araştırmaya alınan kişilerin bir bölümünden sonraki sonuç verilerinin elde edilememesidir. Kayıp nedenleri gruplar arasında farklıysa karşılaştırma etkilenebilir. Başlangıçtaki kişi sayısı ile son analiz sayısı birlikte verilmelidir. Eksik kişilerde olay olmadığını varsaymak, bilinmeyeni sıfıra dönüştürür. [45]

İlgili sayfalar: 140 · 274

Kalibrasyon

Ölçüm sistemiyle uygun referanslar arasındaki ilişkinin belirli koşullarda kurulmasıdır. Cihaz ekranının çok basamak göstermesi kalibrasyonun doğru olduğunu göstermez. Sıcaklık, uygun referans çözeltisi, bakım ve yöntem koşulları kontrol edilmelidir. Kalibrasyon, temsil etmeyen bir numunenin örnekleme hatasını gidermez. [54; 68]

İlgili sayfalar: 190 · 211

Kalsit

Kalsiyum karbonatın bir kristal biçimidir. Uygun koşullarda çözünerek suya kalsiyum ve alkalinite katkısı sağlayabilir. Kullanılan malzemenin saflığı, tane özellikleri, temas süresi ve su kimyası gerçek performansı etkiler. Kalsit kullanılması, suya mutlaka yeterli magnezyum da eklendiği anlamına gelmez. [67]

İlgili sayfalar: 168 · 243

Kalsiyum

Kemik ve diş yapısının yanında hücresel iletim, kas işlevi ve başka fizyolojik süreçlerde görev alan elementtir. Su, bileşimine ve tüketilen hacme göre alıma katkı sağlayabilir. Kandaki kalsiyum, toplam beslenme alımı ve kemik mineral durumu aynı ölçüm değildir. [3]

İlgili sayfalar: 38 · 78

Kalsiyum karbonat eşdeğeri

Sertlik veya alkaliniteyi ortak bir temel üzerinde ifade etmek için kullanılan raporlama biçimidir. “mg/L CaCO₃” değeri, suda aynı miktarda gerçek kalsiyum karbonat bulunduğu veya aynı miktarda elementel kalsiyum alındığı anlamına gelmez. Beslenme hesabında element derişimine uygun dönüşüm gerekir. [2; 63]

İlgili sayfalar: 11 · 161 · 243

Kapsam faktörü

Standart belirsizlikten genişletilmiş belirsizliğe geçmek için kullanılan çarpandır; genellikle k ile gösterilir. k=2 yaygın bir seçimdir, fakat yaklaşık kapsama yorumu dağılım ve diğer koşullara bağlıdır. Raporlanan aralığın nasıl oluşturulduğu belirtilmeden farklı “±” değerleri doğrudan eşdeğer sayılamaz. [56]

İlgili sayfalar: 190 · 254

Karar kuralı

Ölçüm sonucu ve belirsizliğin belirli bir uygunluk kararı için nasıl kullanılacağını tanımlayan kuraldır. Sınırın biraz altında veya üstünde görülen değer tek başına bütün karar yöntemini belirlemez. Kuralın ilgili şartnameyle uyumu ve yanlış kabul ya da ret riskinin nasıl ele alındığı önemlidir. [60; 61]

İlgili sayfalar: 190 · 254

Karıştırıcı etken

Maruziyetle ve sonuçla ilişkili olup incelenen ilişkinin yorumunu etkileyebilen değişkendir. Su kaynağıyla birlikte beslenme, gelir veya başka koşulların değişmesi örnek olabilir. İstatistiksel düzeltme ancak uygun biçimde ölçülen ve modele doğru yerleştirilen etkenler bakımından yardımcı olur; bütün yanlılığı otomatik ortadan kaldırmaz. [1]

İlgili sayfalar: 30 · 84 · 274

Katyon

Net elektrik yükü pozitif olan iyondur. Kalsiyum, magnezyum, sodyum ve potasyum su ve fizyoloji açısından önemli örneklerdir. Tek değerlikli ve iki değerlikli iyonlar aynı kütlede aynı yük miktarını taşımaz. İyon değişimindeki hesaplar bu yük farkını dikkate alır. [2; 63]

İlgili sayfalar: 11 · 161 · 243

Klorür

Cl⁻ biçimindeki anyondur; sodyum klorür gibi tuzların bir bileşeni olabilir. Klorür ile dezenfeksiyonda kullanılan klor aynı kimyasal anlamı taşımaz. Bir suyun klorür derişimi, sodyumunun mutlaka aynı kütlede olduğu anlamına da gelmez; bileşim ayrı ölçülür. [1; 2]

İlgili sayfalar: 52 · 161 · 243

Kohort

Tanımlanmış bir kişi grubunun belirli süre boyunca sonuçlar bakımından izlendiği araştırma düzenidir. Başlangıç maruziyeti ile sonraki olaylar karşılaştırılabilir. İzlem süresi, maruziyetin zaman içindeki değişimi ve izlem kaybı önemlidir. Büyük bir kohort, sistematik ölçüm hatasına karşı kendiliğinden koruma sağlamaz. [1; 25; 26]

İlgili sayfalar: 30 · 84 · 274

Konsantre

Membran ayırma işleminde uzaklaştırılan bileşenlerin yoğunlaşabildiği akımdır. Ürün suyuyla birlikte hacim ve kütle dengesi içinde değerlendirilir. Konsantrenin derişimi, besleme derişimi ve geri kazanıma bağlıdır. Akımın varlığı tek başına arıza değildir; tasarım ve kullanım amacıyla birlikte yorumlanır. [69]

İlgili sayfalar: 154 · 233

Korelasyon

İki değişkenin birlikte değişme örüntüsünü gösteren istatistiksel ilişkidir. Biri değiştiğinde diğerinin de değişmesi, birincinin ikinciye neden olduğunu tek başına kanıtlamaz. Ortak etkenler, ters yönlü ilişki veya ölçüm yapısı gözlenen örüntüye katkıda bulunabilir. [1]

İlgili sayfalar: 30 · 84 · 274

Korozyon

Bir malzemenin çevresiyle etkileşerek bozulmasıdır. Su tesisatında pH, alkalinite, iyon bileşimi, malzeme ve işletme koşulları önemlidir. “Yumuşak” veya “düşük TDS” tanımı tek başına bütün korozyon davranışını belirlemez. Kalsiyum karbonat doygunluk göstergesi de bütün metal korozyonunun genel ölçüsü değildir. [2; 49]

İlgili sayfalar: 168 · 265

Kristal suyu

Bazı tuzların kristal yapısında belirli oranda bulunan sudur. Susuz tuz ile hidratlı biçimin aynı gramı aynı element miktarını sağlamaz. Magnezyum klorür veya magnezyum sülfat hesabında kimyasal formülün tam yazılması, yanlış doz hesabını önlemek için gereklidir. [63]

İlgili sayfalar: 243

Kronik böbrek hastalığı

Böbrek yapısı veya işlevindeki süreğen bozuklukları kapsayan klinik durumdur. Mineral, sıvı ve beslenme önerileri hastalığın evresi, ölçümler ve tedaviye göre değişebilir. Sağlıklı yetişkinler için verilen genel su değerlendirmesi, bu kişilere otomatik uygulanamaz; bireysel klinik plan gerekir. [32; 33; 34]

İlgili sayfalar: 104

Kütle dengesi

Bir sistemin giriş, çıkış ve birikimindeki madde miktarlarının birlikte hesaplanmasıdır. Membranda ürün ve konsantre; mutfakta katı gıda, sıvı ve artıklar aynı çerçevede izlenebilir. Derişim tek başına yeterli değildir; ilgili hacim veya kütle de bilinmelidir.

İlgili sayfalar: 154 · 233 · 285

Magnezyum

Enzim işlevleri, enerji metabolizması ve nöromüsküler süreçler dahil birçok fizyolojik görevde yer alan elementtir. Sudaki katkısı kaynaklar arasında büyük farklılık gösterebilir. Su tüketiminden hesaplanan miktar, serum düzeyi veya toplam vücut deposuyla aynı büyüklük değildir. [4]

İlgili sayfalar: 45 · 84 · 129

Maruziyet

Bir kişinin belirli madde veya koşulla karşılaşmasını anlatır. Derişim, hacim, süre ve maruziyet yolu değerlendirmeye girer. Bir yerleşimin ortalama su bileşimi, her kişinin gerçek maruziyetini tam olarak göstermez; ev dışı tüketim ve evde arıtma gibi etkenler farklılık yaratabilir. [1; 2]

İlgili sayfalar: 30 · 222 · 265

Medyan

Sıralanmış gözlemlerin ortasında yer alan konum ölçüsüdür. Aykırı değerlerden ortalamaya göre farklı etkilenir. Başlangıç ve son medyanların farkı, aynı kişilerin değişimlerinin medyanına eşit olmak zorunda değildir. Araştırma tablolarındaki özet türü belirtilmeden yeniden hesaplama yapılmamalıdır.

İlgili sayfalar: 274

Membran

Belirli bileşenlerin geçişini diğerlerine göre farklılaştıran ayırıcı yapıdır. Ters ozmoz, nanofiltrasyon ve ultrafiltrasyon aynı ayırma özelliklerine sahip değildir. Membran türü yanında bütünlük, basınç, sıcaklık ve akış koşulları da önemlidir; yalnız adından belirli bir cihazın kesin performansı çıkarılamaz. [2; 69]

İlgili sayfalar: 154 · 233

Mikrofiltrasyon

Temelde parçacık ve belirli büyüklükteki bileşenlerin ayrılmasında kullanılan membran işlemidir. Çözünmüş küçük iyonların giderimi ters ozmozla aynı değildir. “Filtrelenmiş su” ifadesinin hangi işlemi anlattığı bilinmeden mineral içeriğinin azaldığı veya değişmediği söylenemez. [2]

İlgili sayfalar: 154

Mineral salımı

Bir temas malzemesinden suya geçen mineral miktarıdır. Çıkış derişimi, net salımla aynı değildir; girişte zaten bulunan miktar dikkate alınmalıdır. Salım debi, su bileşimi, bekleme süresi ve kullanım hacmiyle değişebilir. Tek bir ilk numune bütün kullanım ömrünü temsil etmez. [67]

İlgili sayfalar: 168 · 176 · 254

Mol

Madde miktarının SI birimidir. Aynı mol sayısındaki farklı maddelerin kütleleri farklıdır. Mineral ve tuz hesaplarında mg ile mmol arasında geçerken mol kütlesi kullanılır. İyonun yükü de hesaba katıldığında eşdeğer miktar elde edilir; bu büyüklükler birbirinin yerine yazılmaz. [63]

İlgili sayfalar: 11 · 161 · 243

Mutlak risk farkı

İki gruptaki olay olasılıklarının çıkarılmasıyla elde edilir. Yüzdeler kullanılıyorsa sonuç yüzde puan olarak ifade edilir. Göreli azalmadan farklı bilgi verir ve başlangıç riskine bağlıdır. Bir araştırmada bulunan mutlak fark başka nüfusa veya başka izlem süresine doğrudan taşınamaz. [1]

İlgili sayfalar: 30 · 274

Nanofiltrasyon

Ayırma özellikleri ters ozmoz ile daha açık membran işlemleri arasında bulunan membran süreçleri için kullanılan terimdir. Bazı iki değerlikli iyonların giderimi tek değerlikli iyonlardan farklı olabilir. Bütün nanofiltrasyon membranları aynı su bileşimini üretmez; belirli membran ve koşul için doğrulama gerekir. [2; 69]

İlgili sayfalar: 154

Nedensellik

Bir etkenin uygun koşullarda sonuç üzerinde gerçekten değişiklik oluşturmasına ilişkin ilişkidir. Birlikte görülme veya istatistiksel ilişki tek başına yeterli değildir. Tasarım, zaman sırası, yanlılıklar, alternatif açıklamalar ve farklı kanıtların tutarlılığı birlikte değerlendirilir; biyolojik açıklamanın mümkün olması da tek başına ispat değildir. [1]

İlgili sayfalar: 30 · 84 · 274

Net katkı

Bir işlemden sonraki miktar ile uygun başlangıç veya karşılaştırma miktarı arasındaki farktır. Mineral filtresi için çıkıştan giriş derişiminin çıkarılması basit bir net derişim katkısı verebilir. Günlük net alımda ise tüketilen hacim de gerekir; bu fark sağlık yararının büyüklüğü değildir.

İlgili sayfalar: 176 · 222 · 254

Nitrat

NO₃⁻ biçimindeki anyondur. Su güvenliği değerlendirmesinde birimi özellikle önemlidir: nitrat olarak raporlanan miktarla nitrat-azotu olarak raporlanan miktar aynı sayı değildir. Kaynatma nitratı gidermeyebilir ve buharlaşma derişimini artırabilir. Uygun kontrol, kaynağa ve analiz sonucuna dayanmalıdır. [2; 71]

İlgili sayfalar: 184 · 243 · 285

Normalizasyon

Ölçülen performansı seçilen referans işletme koşullarına göre karşılaştırılabilir biçimde değerlendirme işlemidir. Membranlarda sıcaklık, basınç, besleme bileşimi ve geri kazanım değişimleri ham sonuçları etkileyebilir. Ham debide azalma veya tuz geçişinde artış, uygun normalizasyon yapılmadan tek bir nedene bağlanmamalıdır. [69]

İlgili sayfalar: 233

Numune

İncelenmek istenen materyal veya sistemden belirli kuralla alınan örnektir. Numunenin temsil ettiği yer, zaman ve kullanım koşulu tanımlanmalıdır. Laboratuvar cihazının iyi çalışması, yanlış noktadan alınan veya yanlış taşınan bir numunenin hedef durumu doğru temsil edeceğini garanti etmez. [55; 62]

İlgili sayfalar: 190 · 211

Numune alma belirsizliği

Örneğin alınma biçimi ve materyalin değişkenliğinden kaynaklanan belirsizlik katkısıdır. Muslukta bekleme, farklı saatler, kaynak karışımı veya heterojen gıda örneği önemli olabilir. Aynı laboratuvar ölçümünü birçok kez tekrarlamak, farklı zamanda ve yerde örnekleme ihtiyacının yerini tutmayabilir. [55]

İlgili sayfalar: 211 · 285

Odds oranı

Bir gruptaki olay odds'unun başka gruptaki odds'a oranıdır. Odds, olay olasılığının olay olmama olasılığına oranıdır. Özellikle sık olaylarda odds oranını doğrudan risk oranı gibi yorumlamak farkın büyüklüğünü yanlış aktarabilir. Çalışmanın kullandığı ölçünün adı korunmalıdır. [1]

İlgili sayfalar: 30 · 274

Ortalama

Gözlemlerin toplamının gözlem sayısına bölünmesiyle elde edilen aritmetik ölçüdür. Suların tüketim hacimleri farklıysa derişimlerin basit ortalaması gerçek günlük katkıyı temsil etmeyebilir. Bu durumda hacimle ağırlıklandırılmış ortalama veya doğrudan her kaynağın miktar toplamı kullanılır.

İlgili sayfalar: 190 · 222

Osmotik basınç

Yarı geçirgen zarla ayrılmış çözeltiler arasında çözücü hareketiyle ilişkili basınç büyüklüğüdür. Ters ozmoz, uygun basınç farkıyla doğal ozmotik akışın ters yönünde ayırma sağlar. Sistemin gerçek üretimi yalnız nominal pompa basıncından değil, bileşim ve diğer işletme koşullarından da etkilenir. [2; 69]

İlgili sayfalar: 154 · 233

Osteoartrit

Eklem dokularını etkileyen ve günlük dilde sıklıkla “kireçlenme” denen hastalıktır. Suyun çaydanlıkta bıraktığı kireçle aynı süreç değildir. İçme suyundaki kalsiyumun ekleme mekanik olarak çöktüğü açıklaması, osteoartritin doğru tanımı değildir. [21]

İlgili sayfalar: 78

Osteoporoz

Kemik dayanıklılığının azalması ve kırık riskinin artmasıyla ilişkili hastalıktır. Yalnız suyun kalsiyum miktarıyla tanımlanamaz; yaş, hormonal durum, beslenme, hareket ve başka klinik etkenler önemlidir. Kemik mineral yoğunluğu, kırık sonucu ve günlük kalsiyum alımı farklı değerlendirme düzeyleridir. [22]

İlgili sayfalar: 78 · 124

Önerilen günlük alım

Belirli sağlıklı yaş ve cinsiyet grupları için gereksinimin büyük bölümünü karşılamayı amaçlayan referans alımdır. RDA terimi kullanılan sistemlerde tanımı belirli varsayımlara dayanır. Her kişinin her gün tam aynı miktarı alması gerektiği veya bütün miktarın sudan sağlanacağı anlamına gelmez. [3; 4]

İlgili sayfalar: 17 · 38 · 45

Ön arıtma

Ana ayırma veya arıtma işleminden önce uygulanan hazırlık süreçleridir. Membranın korunması, parçacık yükünün azaltılması veya belirli kimyasal koşulların düzenlenmesi amaçlanabilir. Ön arıtma aşamasının varlığı, son ürünün bütün güvenlik koşullarını tek başına sağlamaz; sistem bütünü değerlendirilir. [2; 69]

İlgili sayfalar: 154 · 233

Örneklem

Bir araştırmada hedef nüfustan incelenen kişi veya birimler topluluğudur. Çok sayıda analiz sonucu, aynı sayıda bağımsız kişi veya cihaz anlamına gelmez. Tek cihazdan birçok numune alınması kullanım içi değişimi gösterebilir; bütün üretim partisindeki değişkenliği aynı ölçüde temsil etmez. [55]

İlgili sayfalar: 211 · 254 · 274

pH

Çözeltinin asitlik durumunu hidrojen iyonu etkinliği üzerinden ifade eden logaritmik büyüklüktür. İki pH değeri arasındaki fark, doğrusal derişim farkı gibi okunmaz. Ölçüm sıcaklığı ve yöntem koşulları önemlidir. pH ne toplam mineral miktarının ne de tek başına sağlık değerinin ölçüsüdür. [68; 2]

İlgili sayfalar: 11 · 63 · 190

Plasebo

Belirli bir araştırmada müdahaleye ait olmayan beklenti veya uygulama etkilerinin ayrılmasına yardımcı olan karşılaştırma düzenidir. Su çalışmalarında görünüm ve tat farklılığı körlemeyi güçleştirebilir. Karşılaştırma suyunun mineral bileşimi de gerçek bir özellik taşıdığından, “plasebo” adı bileşimin önemsiz olduğu anlamına gelmez. [45]

İlgili sayfalar: 30 · 140 · 274

Porsiyon

Tüketilen yiyecek veya içeceğin tanımlanmış miktarıdır. Tencere toplamından kişi başına mineral hesaplanırken porsiyon sayısı kadar dağılımın eşitliği de önemlidir. Katı ve sıvının farklı dağıldığı yemeklerde aynı toplam kütle, aynı mineral miktarını garanti etmez.

İlgili sayfalar: 222 · 285

Potasyum

Hücre içi sıvılarda önemli rol oynayan ve sinir-kas işlevleri dahil birçok süreçte görev alan elementtir. Suda doğal olarak veya belirli arıtma işlemleri sonucunda bulunabilir. Potasyum çevrimli yumuşatma, özellikle kısıtlama gereken kişilerde sodyumsuz olmanın tek başına yeterli güvenlik bilgisi olmadığını gösterir. [6; 2]

İlgili sayfalar: 58 · 104 · 161

Reçine

İyon değişiminde belirli iyonları bağlayıp başka iyonları bırakabilen katı malzemedir. Reçinenin türü, çevrimi, kapasitesi ve yenilenmesi hangi işlemin gerçekleşeceğini belirler. Su yumuşatma reçinesi ile belirli bir kirleticiye yönelik seçici reçine aynı amaçla değerlendirilmez. [2]

İlgili sayfalar: 161

Referans grup

Bir karşılaştırmada diğer grubun sonucunun oranlandığı veya farkının alındığı gruptur. Hangi grubun paydada bulunduğu yorumun yönünü belirler. “Yüzde 22 daha yüksek” ifadesini yön değiştirerek otomatik “yüzde 22 daha düşük” diye yazmak doğru değildir; oran yeniden hesaplanmalıdır.

İlgili sayfalar: 30 · 274

Remineralizasyon

Minerali azaltılmış veya bileşimi düzenlenmek istenen suya uygun bileşenler kazandırılmasıdır; yeniden mineralizasyon olarak da adlandırılır. Amaç beslenme katkısı, tat veya dağıtım uyumu olabilir. Yalnız pH artışı, hedeflenen bütün minerallerin eklendiğini veya belirli klinik yarar sağlandığını göstermez. [2; 49; 67]

İlgili sayfalar: 168 · 243

Risk oranı ve hız oranı

Risk oranı, belirli süredeki olay olasılıklarını; hız oranı, kişi-zaman gibi izlem büyüklüklerine dayanan olay hızlarını karşılaştırır. Araştırma hangi ölçüyü kullanmışsa sonuç o adla aktarılmalıdır. İki ölçüyü yalnız “risk” sözcüğü altında birleştirmek özellikle izlem yapısı farklıysa yanıltabilir. [25]

İlgili sayfalar: 84 · 274

Saflık

Bir malzemenin hedef bileşeni ne oranda içerdiğini anlatır. Yüzde 95 kalsit saflığı, kuramsal element hesabında kullanılan miktarı etkiler; fakat kalan yüzde 5'in içeriği ayrıca bilinmeden içme suyuyla temasa uygunluk sonucu çıkarılamaz. Saflık oranı, malzeme güvenliği sertifikasıyla aynı şey değildir. [53; 67]

İlgili sayfalar: 168 · 243 · 254

Saptama sınırı

Bir yöntemin çok düşük miktardaki bir bileşeni varlık bakımından ayırt edebilmesiyle ilgili sınırdır. Niceleme sınırıyla aynı olmayabilir. “Saptanmadı” veya “<” ile raporlanan sonuç, maddenin kesin sıfır olduğu anlamına gelmez. Günlük alım hesabında raporun gösterdiği üst sınır dikkate alınabilir. [2]

İlgili sayfalar: 184 · 190

Sertifikasyon

Bir ürünün veya sürecin belirli şartlara uygunluğunun tanımlanmış değerlendirme kapsamında doğrulanmasıdır. Standart numarası kadar ürün modeli ve doğrulanmış iddia da önemlidir. Bir kirleticiyi azaltma veya malzeme güvenliği kapsamı, başka bir sağlık iddiasının otomatik onayı değildir. [51; 52; 53]

İlgili sayfalar: 176 · 254

Sertlik

Sudaki çok değerlikli iyonların, çoğunlukla kalsiyum ve magnezyumun oluşturduğu özelliktir. Genellikle kalsiyum karbonat eşdeğeriyle ifade edilir. Aynı sertlik farklı kalsiyum–magnezyum dağılımlarından oluşabilir. Sertlik, toplam çözünmüş maddeye veya doğrudan elementel kalsiyum miktarına eşit değildir. [2; 13]

İlgili sayfalar: 11 · 161

Serum ölçümü

Kanın pıhtılaşma sonrası ayrılan sıvı kısmında yapılan analizdir. Ölçülen mineral derişimi fizyolojik düzenlemenin o örnekleme anındaki sonucunu yansıtır. Toplam vücut deposu, uzun dönem beslenme veya tek bir suyun katkısı doğrudan bu sonuçla özdeşleştirilmez. [3; 4]

İlgili sayfalar: 38 · 45 · 104

Sodyum

Vücut sıvı dengesi ve sinir-kas işlevlerinde rolü olan elementtir. İçme suyu katkısı derişime ve tüketilen hacme göre değişir; gıdalardaki toplam alımdan ayrı hesaplanmalıdır. Sodyum çevrimli yumuşatma sertliği azaltırken suya sodyum ekleyebilir. Tuz ve sodyum kütleleri aynı değildir. [5; 2]

İlgili sayfalar: 52 · 91 · 161

Stabilizasyon

Suyun dağıtım ve temas malzemeleriyle uyumunu iyileştirmek amacıyla kimyasal özelliklerinin düzenlenmesidir. Yeniden mineralizasyon, pH veya alkalinite ayarı bunun bir parçası olabilir. Stabilizasyonun teknik amacı, insanlarda belirli bir hastalığı önlediği iddiasından ayrıdır; her biri kendi ölçütüyle değerlendirilir. [2; 49]

İlgili sayfalar: 168 · 265

Standart belirsizlik

Belirsizliğin standart sapma biçiminde ifade edilen bileşenidir. Farklı kaynaklardan gelen bileşenler uygun ölçüm modeli içinde birleştirilir. Raporlanan genişletilmiş belirsizliğin standart bileşene çevrilmesinde kapsam faktörü bilinmelidir. Sayının kendisi, bütün hata kaynaklarının değerlendirilmiş olduğunu kanıtlamaz. [56]

İlgili sayfalar: 190 · 254

Standart sapma

Gözlemlerin ortalama çevresindeki dağılımını anlatan istatistiksel ölçüdür. Bireyler veya cihazlar arasındaki değişkenliği göstermede kullanılabilir. Ortalama tahmininin standart hatasıyla aynı değildir. Bir şeklin hata çubukları açıklanmamışsa dağılım veya duyarlılık hakkında kesin yorum yapılmamalıdır.

İlgili sayfalar: 254 · 274

Stokiyometri

Kimyasal tepkime veya formüldeki maddelerin miktar ilişkilerini inceleyen hesap çerçevesidir. Kalsitin çözünmesinden doğan kalsiyum ve bikarbonat katkısı bu yolla hesaplanabilir. Kuramsal miktar ilişkisi, gerçek yatakta bütün malzemenin aynı hızla çözüneceğini veya bütün verimin elde edileceğini göstermez. [63; 67]

İlgili sayfalar: 168 · 243

Sülfat

SO₄²⁻ biçimindeki anyondur. Mineral tuzlarının karşı iyonu olarak suya eklenebilir veya doğal olarak bulunabilir. Aynı magnezyum miktarını magnezyum sülfatla ve magnezyum klorürle sağlamak, aynı son su bileşimini oluşturmaz. Element katkısı ile karşı iyon katkısı ayrı hesaplanmalıdır. [2; 63]

İlgili sayfalar: 63 · 243

Tahmini ortalama gereksinim

Sağlıklı bir grubun gereksinim dağılımı için belirli tanımla oluşturulan referans büyüklüktür; EAR terimiyle karşılaşılabilir. Önerilen günlük alımla aynı değildir. Bir kişinin hesaplanan alımının bu değerin altında olması, tek başına laboratuvarla doğrulanmış klinik eksiklik tanısı oluşturmaz. [3; 4]

İlgili sayfalar: 17

Temsili örnek

Bir kavramı veya hesabı açıklamak amacıyla açık varsayımlarla kurulmuş, gerçek gözlem olduğu ileri sürülmeyen örnektir. Belirli bir ürünün, kişinin veya yerleşimin sonucu gibi sunulmaz. Sayıların aritmetik olarak tutarlı olması, bu sayıların gerçek yaşamda o sıklıkta görüldüğünü göstermez.

İlgili sayfalar: 17 · 222 · 233

Ters ozmoz

Uygun basınç farkıyla suyun yarı geçirgen membrandan geçirilerek birçok çözünmüş bileşenin azaltıldığı işlemdir. Ürün suyu ve konsantre akımı oluşur. Mineral azaltımı, su geri kazanımı ve belirli kirletici performansı ayrı büyüklüklerdir; cihazın son musluk bileşimi sonraki aşamalarla değişebilir. [2; 69]

İlgili sayfalar: 154 · 233

Toplam çözünmüş madde

TDS kısaltmasıyla gösterilen, yöntem koşullarında çözünmüş maddelerin toplamını anlatan büyüklüktür. Hangi iyonların ne kadar bulunduğunu tek başına göstermez. El tipi cihazların iletkenlikten verdiği tahmin, laboratuvarın kütleye dayalı sonucuyla yöntem bakımından ayrılmalıdır. [2; 54]

İlgili sayfalar: 11 · 190 · 233

Toplam maruziyet

İlgili maddenin bütün önemli kaynak ve yollarından gelen maruziyetin birlikte değerlendirilmesidir. Florürde su, besinler ve yutulan ağız bakım ürünleri gibi kaynaklar önem taşıyabilir. Tek su örneğinin derişimi üzerinden bütün günlük alımın veya klinik riskin belirlendiği sanılmamalıdır. [42]

İlgili sayfalar: 134 · 222

Tuz geçişi

Membran ürün suyunda bulunan tuzların beslemeye göre geçişini anlatan performans ifadesidir. Giderim yüzde 98'den yüzde 96'ya değiştiğinde geçiş yüzde 2'den yüzde 4'e, yani iki katına çıkar. Değişimin nedeni için işletme koşulları ve uygun normalizasyon ayrıca incelenir. [69]

İlgili sayfalar: 233

Ultrafiltrasyon

Daha büyük molekül ve parçacıkların ayrılmasında kullanılan membran süreçlerinden biridir. Çözünmüş küçük iyonların azaltımı ters ozmozla aynı düzeyde varsayılamaz. Bir cihazın “membranlı” olması, kalsiyum ve magnezyumu mutlaka büyük ölçüde giderdiği anlamına gelmez; membran türü belirlenmelidir. [2]

İlgili sayfalar: 154

Uygunluk beyanı

Bir ürün, numune veya sonucun belirli şartlara uygun olduğuna ilişkin tanımlanmış açıklamadır. Beyanın hangi parametre, yöntem, ürün ve karar kuralını kapsadığı bilinmelidir. Tek bir su numunesinin belirli analizlerde uygun bulunması, bütün kullanım ömrüne veya bütün sağlık iddialarına sınırsız genellenmez. [60; 61]

İlgili sayfalar: 176 · 190 · 254

Ürün suyu

Arıtma sisteminde amaçlanan kullanım için elde edilen akımdır. Membran permeatıyla son musluk suyu, araya mineral filtresi, karışım veya depo girdiğinde aynı bileşimde olmayabilir. Numune noktasının açık tanımı, hangi aşamanın değerlendirildiğini anlamak için gereklidir. [2; 69]

İlgili sayfalar: 154 · 176 · 233

Üst alım düzeyi

Belirli bir çerçevede çoğu kişi için istenmeyen etki riski düşük kabul edilen üst alım referansıdır; UL kısaltmasıyla karşılaşılabilir. Hedef alım değildir. Bazı minerallerde hangi kaynakların bu sınıra dahil edildiği farklıdır; doğal gıda, su ve takviye kapsamı kaynaktan kontrol edilir. [4; 17]

İlgili sayfalar: 17 · 45 · 69

Vaka–kontrol çalışması

Belirli sonucu olan kişilerle uygun karşılaştırma kişilerini geçmiş maruziyetleri bakımından karşılaştıran tasarımdır. Kontrollerin seçimi ve geçmiş maruziyetin doğruluğu önemlidir. Bu tasarım değerli ilişkiler gösterebilir; fakat tasarım adı tek başına nedensellik kanıtı oluşturmaz. [1]

İlgili sayfalar: 30 · 84

Varyans

Standart sapmanın karesidir ve değişkenliğin hesaplanmasında kullanılır. Bağımsız belirsizlik bileşenleri uygun duyarlılık katsayılarıyla varyans düzeyinde birleştirilebilir. Büyüklüğün birimi başlangıç biriminin karesidir; mg ile mg² aynı eksende birbirinin yerine yazılmamalıdır. [56]

İlgili sayfalar: 190 · 274

Veri sayısı ve bağımsız birim

Çok sayıda analiz değeri, aynı sayıda bağımsız deney birimi anlamına gelmez. Üç cihazdan farklı zamanlarda alınan kırk numune, kırk farklı cihazı temsil etmez. Sonuçların genellenmesinde asıl deney birimi, tekrarların yapısı ve ürünler arası değişkenlik belirlenmelidir.

İlgili sayfalar: 211 · 254

Yeterli alım

Gereksinimi daha kesin belirleyecek veri sınırlı olduğunda uygun gözlemler veya deneysel değerlendirmeler temelinde kullanılan referans alımdır; AI kısaltmasıyla gösterilebilir. Önerilen günlük alımla aynı türetme yöntemine dayanmaz. Altında kalan her kişide eksiklik bulunduğu sonucu doğrudan çıkarılamaz. [12]

İlgili sayfalar: 17 · 45

Yumuşatma

Sudaki sertliğin azaltılmasıdır. Sodyum çevrimli iyon değişimi, çöktürme veya uygun membran işlemleri aynı son bileşimi üretmeyebilir. Sertliğin düşmesi, bütün çözünmüş maddelerin giderildiği anlamına gelmez. İşlem seçimi yapılırken değişen diğer iyonlar da hesaplanır. [2; 64]

İlgili sayfalar: 161

Yüzde puan

İki yüzde değerinin farkını ifade eder. Yüzde 30'dan yüzde 20'ye düşüş 10 yüzde puandır; başlangıca göre göreli düşüş yaklaşık yüzde 33,3'tür. Sağlık araştırması veya cihaz performansı anlatılırken yüzde farkı ile göreli değişimin karıştırılması önemli yorum hataları doğurur.

İlgili sayfalar: 154 · 274

Zamanla ağırlıklandırma

Farklı dönemlerdeki değerleri dönem süresi veya tüketim miktarıyla birlikte değerlendirmektir. Filtre salımı kullanım boyunca azalırken ilk günün değerini bütün ömre uygulamak katkıyı fazla gösterebilir. Hacme göre ağırlıklandırılmış hesap, hangi suyun gerçekten ne kadar tüketildiğini de dikkate almalıdır.

İlgili sayfalar: 222 · 254