AÇIK BİLİM LABORATUVARI · 11 ETKİLEŞİMLİ HESAPLAMA VE DOĞRULAMA ARACI
Su Bilimi ve Analiz Laboratuvarı
Şişe su etiketlerini fotoğrafla tarayın, iki suyu yan yana kıyaslayın, TS 266 ve WHO sınırlarını denetleyin, çay-kahve demleme kimyasını, bina su deposu klor sönümünü ve 81 illik gerçek Türkiye su sertliği haritasını bilimsel denklemlerle inceleyin.
SUHİJYENİ.COM · AÇIK BİLİM LABORATUVARI
1–5 Yıllık İçme Suyu Maliyet ve Ayak İzi Karnesi
Seçili referans: Kireçtaşı Akifer Şebeke Suyu (Sert)suhijyeni.com/laboratuvar
HANE TÜKETİMİ VE YEREL FİYAT VARSAYIMLARI
1–5 Yıllık Maliyet, Plastik ve Su Ayak İzi
Ticari satış baskısından bağımsız olarak, kendi hanenizin içme + çay/kahve/yemek su tüketimini ve güncel birim fiyatları girerek 4 seçeneği şeffaf biçimde karşılaştırın.
1. Hane Tüketim Hacmi
2. Ambalajlı Su Fiyatları
3. Ev Tipi Filtrasyon Cihaz & Yıllık Bakım
ŞEFFAF YAŞAM DÖNGÜSÜ KARŞILAŞTIRMASI
Yıllık 2.738 L İçme & Mutfak Suyu
Günlük hane toplamı: 7.5 L/gün · 5 yıllık toplam: 13.690 L
Klor, tat/koku ve ince partikülleri tutar; suyun doğal kalsiyum-magnezyum sertliğini değiştirmez ve atık su üretmez (şebeke suyu kimyasal olarak TS 266’ya uygunsa).
Yüksek TDS, nitrat ve ağır metalleri de uzaklaştırır; buna karşılık yılda yaklaşık 5.1 m³ konsantre atık su üretir ve düzenli filtre/membran bakımı gerektirir.
Yılda yaklaşık 144 damacana değişimi gerektirir; pompa aparatının biyofilm hijyeni ve güneş görmeyen serin depolama kritik önemdedir.
5 yılda yaklaşık 9.125 adet tek kullanımlık plastik şişe (292 kg PET) atığı ve en yüksek birim litre maliyetini oluşturur.
İlgili rehber: Su Filtresi Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli? → · Evde İçme Suyu Nasıl Saklanmalı? →
HESAPLAMA YÖNTEMİ VE BİLİMSEL SINIRLAR
Laboratuvar Araçlarında Kullanılan Denklemler ve Yorum İlkeleri
SuHijyeni Su Bilimi Laboratuvarı’ndaki on bir etkileşimli araç, tek bir sayıyı bağlamından kopararak “iyi su” ya da “kötü su” etiketi üretmek yerine ölçümün hangi fizikokimyasal, düzenleyici veya fizyolojik soruyu yanıtladığını gösterir. Bir içme suyunun elektriksel iletkenliği veya toplam çözünmüş katı (TDS) değeri o suyun mikrobiyolojik güvenliğini tek başına kanıtlamadığı gibi, pH değerinin yüksek olması da anlamlı kalsiyum veya magnezyum katkısı sağlandığı anlamına gelmez.
1. İyon Yük Dengesi, A/B Kıyaslama ve TS 266 Mevzuat Taraması
Doğadaki ve şebekedeki her kararlı su çözeltisi elektriksel olarak nötrdür; pozitif yüklü katyonların (Ca²⁺, Mg²⁺, Na⁺, K⁺) milieşdeğer/litre (meq/L) toplamı ile negatif yüklü anyonların (HCO₃⁻, SO₄²⁻, Cl⁻, NO₃⁻, F⁻) toplamı birbirini dengeler. APHA Standard Methods 1030E uyarınca hesaplanan yük dengesi hatası raporda eksik bırakılan ana iyonları ortaya çıkarırken, TS 266 ve WHO Rapor Denetçisi mikrobiyolojik/kimyasal sağlık sınırlarını (nitrat, nitrit, arsenik, florür, koliform) estetik gösterge sınırlarından (demir, mangan, bulanıklık, iletkenlik) ayırır. Ayrıntılar için Su Analiz Raporu ve Şişe Etiketi Okuma Rehberi ile Şebeke Suyu Kalite Raporu Okuma Rehberi yazılarını inceleyebilirsiniz.
2. Türkiye Hidrojeolojik Havza Haritası, Demleme Kimyası ve Mineral Bütçesi
Türkiye’de şebeke ve kaynak sularının sertliği, suyun süzüldüğü jeolojik formasyona göre Rize’nin granitik vadilerinde 3–5 °fH düzeyinden Antalya’nın karstik kireçtaşı akiferlerinde 28–30 °fH düzeyine kadar değişir; bölgesel ayrıntıları Türkiye Su Sertliği Haritası ve Havzalara Göre Su Kimyası rehberinde ve Suyun Mineral Dengesi kitabında bulabilirsiniz. Aynı kalsiyum ve bikarbonat çifti Çay ve Kahve Demleme Suyu Simülatörü üzerinde çay polifenolleriyle yüzey zarı oluşumunu ve SCA kahve ekstraksiyon dengesini, İçme Suyunun Günlük Kalsiyum ve Magnezyum Katkısı hesabında ise besinsel referans payını belirler.
3. Langelier Kireç İndeksi, Ters Ozmoz, Bina Su Deposu ve Yaşam Döngüsü Maliyeti
Langelier Doygunluk İndeksi (LSI), aynı suyun 20 °C bardakta dengedeyken 95 °C çaydanlıkta neden CaCO₃ çökeltisi oluşturduğunu açıklar (bkz. Çaydanlık Kireci ile Eklem Kireçlenmesi Farkı). Ters Ozmoz Saha Performansı ve 5 Yıllık Maliyet & Su Ayak İzi araçları konsantre atık su oranını, plastik şişe yükünü ve remineralizasyon farkını (Ters Ozmozda Mineral Kaybı ve Remineralizasyon) şeffaf biçimde ortaya koyarken; Apartman Su Deposu Simülatörü bina depolarındaki bekleme süresi ile serbest klor sönümlenmesini hesaplar.